ลำนำเพลงปกาเกอญอ

          

 

           ปกาเกอญอ  เป็นคำที่ใช้เรียกชนเผ่าตนเอง   แปลว่า “คน”  คนไทยเรียก”กะเหรี่ยง”  คนภาคเหนือเรียก “ ยาง”  เป็นชนเผ่าที่อาศัยอยู่ในแผ่นดินไทยมาเนิ่นนานและมีจำนวนประชากรมากที่สุดในบรรดาชนเผ่าในประเทศไทย  มีวิถีชีวิตที่มีขนบธรรมเนียมประเพณี  วัฒนธรรมที่สอดคล้องกับธรรมชาติ  ดังสุภาษิตปกาเกอญอกล่าวว่า “ออทีเกอต่อที  ออก่อเกอตอก่อ” หมายความว่า  “กินน้ำต้องรักษาน้ำ  กินอยู่กับป่าต้องรักษาป่า”    พวกเขารู้จักเทือกเขา  สายน้ำ  สัตว์ป่า  พันธุ์พืช  สมุนไพรอย่างเชี่ยวชาญ  ดำรงชีวิตอยู่กลมกลืนกับธรรมชาติ  อยู่อย่างเรียบง่าย  รักความสงบ       

          “ธา”  เป็นบทเพลงที่บ่งบอกชีวิตความเป็นมา  ความเป็นอยู่ของปกาเกอญอ  ธามีความหมายต่อชีวิตทุกคน  เป็นการถ่ายทอดความรู้  ภูมิปัญญา  เป็นบทเพลงที่หล่อหลอมชีวิต  ประสบการณ์  คำสอน  จากความทรงจำของคนรุ่นเก่า  สืบทอดโดยการขับขานในทุกพิธีกรรมตั้งแต่งานแต่งงาน  สั่งสอนคู่บ่าวสาว  การเกี้ยวพาราสีของชายหญิง  ปีใหม่  รับแขก  การขอพร  ความเจ็บป่วย  งานศพ    ชาวปกาเกอญอมักไม่พูดอะไรตรง ๆ  จึงใช้ธาในการโต้ตอบกัน  เนื้อหาของธา  จึงเป็นความสัมพันธ์ระหว่างคนกับคน  คนกับธรรมชาติและคนกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์  ดังเช่นบทเพลงต่าง ๆ เหล่านี้

บทเพลงขอกระด้ง     การแต่งงานต้องใช้บทเพลงในการเจรจาต่อรอง  เริ่มต้นด้วยขับบทเพลงขอกระด้ง  เพื่อใช้เป็นที่วางของที่ฝ่ายชายขอสินสอดประกอบด้วย  สายสร้อยลูกปัด  เสียม  เกลือ  เสื้อ  ซิ่น  ผ้าโพกหัว  กำไล  ผ้าคาดเอวและกระดิ่งเงินสำหรับห้อยชายผ้าคาดเอว    เมื่อได้สิ่งนั้นก็จะวางของลงในกระด้งให้ทุกคนได้เห็น 

 

 

 

 

      ฟ้ากว้างใหญ่ไพศาล                    แผ่นดินกว้างใหญ่ไพศาล

      ถ้าพระเจ้าไปไม่ถึง                       ถ้าพระเจ้าไปไม่ถึง

       ผู้ไปถึงคือฉิกือ                            ผู้ซึ่งนั่งมือดอกอก

                                     

 

 

บทเพลงอวยพร        ผู้เฒ่าผู้แก่อวยพรคู่บ่าวสาว  เมื่ออยู่ร่วมกันก็ต้องต่อสู้อุปสรรคด้วยกัน  เมื่อแต่งงานกันก็จะมีความสุข

 

2.jpg                                              

ขึ้นภูเขาที่สูงชัน                          ขึ้นภูดอยที่สูงชัน

ขึ้นค่อยๆขึ้นกับนาง                     ขึ้นค่อยๆขึ้นกับสาว        

ขึ้น ขึ้น สูงขึ้น                     วันข้างหน้าจะสุขสบาย                                   

 

 

บทเพลงสอนคนรุ่นหลัง            ให้รู้จักความดีงาม ค้นหา  เรียนรู้และสืบทอดภูมิปัญญาของชนเผ่า

3.jpg

 

หัวเผือกมีมาในป่าแต่กาลก่อน      หัวมันมีอยู่ในครั้งเก่าก่อน

ขุดเป็นกอๆให้เสร็จ                      ขุดเป็นเครือๆให้เสร็จ

วันนี้เป็นวันเดือนแรม                   ขุดหาขุดดูหัวเป็นเชื้อ

                                     

 

บทเพลงการใช้ประโยชน์จากป่า   โดยการแบ่งพื้นที่ป่าทำกิน  พื้นที่ป่าหวงห้ามซึ่งมีต้นไม้ใหญ่ร่มรื่น  คนที่ไม่เคารพกฎเกณฑ์หมู่บ้านจะเข้าไปทำไร่เป็นการทำลายป่า

4.jpg                                               

ผู้เฒ่าจะให้ความร่มรื่น                 ผู้แก่จะให้ความร่มเย็น

เก็บรักษาไว้ให้จักจั่น                    เก็บร่มเงาไว้ให้จักจั่น

เด็กที่ไม่เชื่อฟังผู้เฒ่าผู้แก่             จะทำลายร่มเงาด้วยการทำไร่

                                               

 

 

บทเพลงปีใหม่   ใช้ในโอกาสที่มีพิธีปีใหม่ในหมู่บ้าน  ปีละ 2 ครั้งโดยครั้งแรกก่อนการทำไร่ช่วงเดือนกุมภาพันธ์และหลังปลูกข้าวช่วงเดือนสิงหาคม

5.jpg                                               

เจ้าของแม่น้ำมีเล็บตีนเป็นเงิน       เจ้าแห่งแผ่นดินมีเล็บตีนเป็นเงิน

พวกเรากินเหล้าในพิธีเซ่นผี          พวกเราได้กินข้าวในพิธีเซ่นผี

ถ้าเราทำถูกที่ถูกทาง                    ต่อไปวันข้างหน้าเราจะได้กินดีอยู่ดี

 

 

 

 

 

 

 

 

ที่มา                  จรัส   ใหม่ยศ. ลำนำเพลงปกาเกอญอ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์เดือนตุลา, 2545.